Bugün Dünya Çocuk Hakları Günü

Bugün Dünya Çocuk Hakları Günü

“Hangi ülkede hangi çocuğun kaç lokma ekmek yiyeceğine, servet sahiplerinin bir araya geldikleri kahvaltılarda ve yemeklerde karar verilir.”

                                                                                              HİKMET KIVILCIMLI

UÇURTMA

Çocuklarımız neleri sevmiyorlar ki…
Uçurtmayı seviyorlar sözgelişi,
Bir havalandı mı uçurtmaları
Daha da güzelleşiyorlar.
Maviliklerde gözleri
Özgürlüğü yaşıyorlar
Uçurtmalarla birlikte.

Koparıp da iplerini hele
Bir kurtuldular mı ellerinden,
Öylesine seviniyorlar ki,
Gidiş o gidiş, bile bile…

Kızalım mı umursamayışlarına?
Kendi yaşamlarını izliyorlar boşlukta.
Onlar da birer uçurtma değil mi?

Bizim de ne süslü uçurtmalarımız vardı,
Alıp başlarını gitmediler mi?
Gözümüzden bile esirgedik
Hangi birinin ipi kaldı elimizde?

Rıfat ILGAZ (1981) (Kulağımız Kirişte adlı şiir kitabından)

Bugün 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü…

Bir gün bile olsa bugün “çocuk” ve “hak” kavramları geleneksel kitle iletişim araçlarında (televizyon, radyo, gazete) ve bunların dışında kalan dijital sosyal medya platformlarında kendine yer bulacak. Birçok kurum ve kuruluş kutlama mesajı yayınlayacak ve etkinlikler yapacak.

Biz HKP’liler ise halkımıza çocuk haklarının nasıl ve neden ihlal edildiğini, sorunun kökenini ve bu sorunun sadece ülkemizle sınırlı olmadığını ve çözüm yolunu ifade edeceğiz.

Gün boyunca bizim gibi cesareti olanlar ortaya bir çok rakamlar da koyacaktır. Ertesi günü bütün o rakamlar unutulacak ve seneye bu rakamlar katmerlenerek büyüyecek.

Ama olay ne ise odur.

Hep yaptığımız üzere çocuklar gibi gerçeklerin ipine tutunup bu sefer gökyüzünden yeryüzüne ineceğiz.

Öncelikle bugünün tarihsel köşe taşlarına kısaca bakalım.

Tarihte çocuk haklarının farkında olan, önemini kavrayan ve bu konuda ilk adımı atan da yine insan ve doğa dostu sosyalistler olmuştur. Çocuk haklarına dair ilk metin 1917 yılında, Ekim Devrimi’nin ardından “Proletkult” isimli Sosyalist Kültür Örgütü’nün Moskova Şubesi tarafından “Çocuk Hakları Bildirgesi” ismiyle kaleme alınmıştır.

Çocuk hakları deyince; Birinci Antiemperyalist Kurtuluş Savaşı’mızın Önderi,  Mustafa Kemal’i ve O’nun çocuklara armağan ettiği 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı da bu süreçte anmak lazım.

Ayrıca çocuk hakları hususunda ilgili literatürü ve süreci taradığımızda karşımıza çıkan Polonyalı çocuk kitabı yazarı, pedagog ve doktor Janusz Korczak’a ise özel bir yer ayırmamız gerekiyor.

Janusz Korczak, Nazi Faşizminin yaşandığı yıllarda Polonya’da doktorluk yaptığı zamanlarda sosyal konulara olan ilgisini özellikle yetim-öksüz ve İşçi Sınıfının çocuklarının diğer çocuklarla aynı fırsatlardan yararlanabilmesi üzerine odaklamıştır. Bahsi geçen çocuklar için yaz dönemlerinde kendi maddi imkânları ile tatil kampları organize etmiş, 1912 yılında bir yetimhanenin idaresinin sorumluluğu teklif edilince, doktorluk mesleğini bırakarak, kendini 1. Emperyalist Paylaşım Savaşı’na kadar tamamen yetimhane çocuklarına adamıştır.

Bu süre içerisinde yetimhaneyi adeta bir “Çocuk Cumhuriyeti”ne çevirmiştir. Çünkü yetimhane sadece adı cumhuriyette kalan bir yaşam alanı değil; çocuklar için, çocukların yarattığı çocuk yasaları (Magna Charta Libertatis) çerçevesinde yönetilen bir yer kimliğini kazanmıştır. Oluşturdukları bu yasalar sadece üç maddeden oluşuyordu:

* Çocuğun kendi ölümü üzerindeki hakkı, çocuğun kendi günlük yaşantısını düzenleme hakkı ve çocuğun kendi gibi olma hakkı, çocuk olma hakkı.

Korczak’ın Dom Sierot (Lehçe dilinde yetimhane) içinde uyguladığı bu üç temel kural veya pedagojik yöntem, 1919 yılında kaleme aldığı “How to Love a Child?” “Bir Çocuğu Nasıl Sevmeli” kitabı sonraki yıllarda Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen Çocuk Hakları Bildirgesi’nin kaynaklarından birini oluşturmuş diyebiliriz.

1942 yılında Hitler rejimi, Korczak tarafından yönetilen yetimhanedeki 200 çocuğu Treblinka imha kampına götürme kararını alır. Bu kararın anlamı 200 çocuğun yok edilmesidir. Korczak bir pedagog ve çocuk hakları savunucusu olarak gönüllülük temelinde çocuklarıyla beraber kampa gider.

Bu uzun parantezden sonra çocuk hakları konusundaki tarih sürecine devam edelim:

Çocuk Hakları konusunda resmileşen ilk metin ise 1924 yılında Milletler Cemiyeti tarafından kabul edilen “Cenevre Çocuk Hakları Bildirisi” olmuştur.

* Bu bildirge Birleşmiş Milletler tarafından kuruluşunda kabul edilmiş, 20 Kasım 1959 tarihinde “Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi” olarak güncellenmiş ve 20 Kasım 1989 tarihinde daha geniş olan “Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme” ile değiştirilmiştir.

Hemen belirtelim ki, bu sözleşmeyi yürürlüğe koymayan tek BM üyesi halkların ölüm meleği ABD’dir. İlgili sözleşmenin hazırlanmasında öncü rol oynamış ve 1995 yılında metni imzalamış olsa da Senato onayı gerçekleşmediği için ABD sözleşmeye taraf değildir. Sözleşmenin ABD’nin iç hukukuna ve federal yapısına müdahale edeceği, ebeveynlerin çocuklarını yetiştirme haklarını kısıtlayacağı ve devlete aile içi meselelerde aşırı yetki vereceği endişeleri onaylanmama gerekçeleri arasında yer almıştır.

Yukarıda tarihsel sürecini vermeye çalıştığımız, 54 maddeden ve bu maddelerin fıkralarından oluşan “Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme”, günümüzde çocukların haklarını korumak için en geniş kapsamlı hukukî metin durumundadır ve taraf olan ülke sayısının en yüksek olduğu sözleşme özelliğini de korumaktadır.

Daha da önemlisi, üye ülkelere sözleşme hükümlerini uygulama yükümlülükleri de getirmektedir.

Peki ama bu sözleşme kimleri kapsamaktadır?

18 yaşın altındaki her bireyi çocuk olarak tanımlayan sözleşmede en temel değerler, ayrım gözetmeme, çocuğun yararının gözetilmesi, yaşama, gelişme ve son olarak da katılım olarak yer almaktadır.

Nerede doğduklarına, kim olduklarına; cinsiyetlerine, dinlerine, etnik kökenlerine bakılmaksızın bütün çocukların haklarını tanımlayarak yaşama hakkı başta olmak üzere şu haklar sıralanmıştır:

* Yaşama ve gelişme hakkı. bir isme ve vatandaşlığa sahip olma ve bunu koruma hakkı, sağlık hizmetlerine erişim hakkı, eğitime erişim hakkı, insana yakışır bir yaşam standardına erişim hakkı, istismar ve ihmalden korunma hakkı, ekonomik sömürüden korunma hakkı, uyuşturucu bağımlılığından korunma hakkı, eğlence, dinlenme ve kültürel etkinlikler için zamana sahip olma hakkı, düşünce özgürlüğü hakkı, ifade özgürlüğü hakkı, çocukların kendileriyle ilgili konularda görüşlerini dile getirme hakkı,  dernek kurma özgürlükleri hakkı, özel gereksinimleri olan çocukların hakları, engelli çocukların hakları, ana–babanın rolü ve sorumluluğu, bunun ihmal edildiği durumlarda ise devletin rolü ve sorumluluğu.

Gelelim ülkemize:

Türkiye ise sözleşmeyi, 1990 yılında imzalamış ancak 1995 yılında bazı çekincelerle sözleşmeyi yürürlüğe koymuştur. Sözleşme ayrım gözetmeme, çocuğun yüksek yararı, yaşama ve gelişme hakkı ve katılım hakkı olmak üzere 4 temel hak üzerine inşa edilmiştir.  Öte yandan şunu da not düşelim. Türkiye, çocuk hakları içerikli 39 adet uluslararası sözleşme ve protokole imza atmıştır.

Ayrıca Türkiye, “Çocuk Hakları Sözleşmesi”’ne taraf olduğu gibi, “BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi”ne de taraftır. Sözleşmenin 13. ve 14. maddeleri eğitim hakkını içermektedir. Buna göre farklı etnik ve inanç gruplarında bulunan kesimlerin anadilinde eğitim hakkı ile inançlarına uygun dini eğitim alma hakları bulunmaktadır. Ayrıca zorunlu eğitimin parasız olması ve devlet tarafından karşılanmasının zorunluluğu bulunmaktadır.

Peki ama ülkemizde bu imzalanan sözleşmelerin hükümleri gerçekte ne kadar yerine getiriliyor? Görmek isteyen gözler kör olmayı seçmiyorsa her şey ulu ortadadır.

Aslında yukarıda sıraladığımız haklar kanunen, insani ve ahlaki olarak dünya üzerindeki tüm çocukların doğuştan sahip olduğu evrensel haklardır.

Zaten eğitim, sağlık, yaşama, barınma; fiziksel, psikolojik veya cinsel sömürüye karşı korunma gibi hakların hepsi de evrensel değil midir?

Dolayısıyla HKP olarak diyoruz ki çocuk hakları da, insan hakları kavramının içinde ele alınması gereken bir konudur. Nasıl insan haklarına sınıfsal temelde yaklaşıyorsak çocuk haklarına da sınıfsal temelde yaklaşıyoruz. Bu bakış açısı çocuk hak ihlallerinin de nedenlerini duruca ortaya koymaktadır.

Gerçekte bir cennet misali olan ama kâr ve para hırsının gözlerini boyadığı uluslararası ve yerli parababalarının cehenneme çevirdiği bu güzelim dünyamızın her noktasında acımasız savaşlar, çatışmalar, işsizlik, yoksulluk, açlık ve yoksunluk devam etmektedir. Saydığımız bu olumsuzluklar sadece insanlara yönelik, insan haklarını ve onurunu hiçe sayan işkenceler, katliamlar ve talanlar şeklinde kalmamaktadır. Doğaya, hayvanlara ve bitkilere de aynı oranda acımasızca saldırılar olmaktadır.

İşte emperyalistlerin, vurguncuların, talancıların ve insanlık düşmanı katillerin yarattığı bu cehennemcil ve cöngül kanunlarının uygulandığı ortamdan en çok etkilenen de ne yazık ki çocuklar olmaktadır. Savaş ve çatışmalar nedeniyle milyonlarca çocuk hem kendi ülkesinde hem de mülteci olarak kaçmak zorunda bırakıldığı ülkelerde beslenme, sağlık, eğitim ve barınma gibi temel haklardan yoksun yaşamaya terk edilmektedir. Çocuklar sokakta yaşamakta, istismara uğramakta, zaman zaman da hayatını kaybetmekle yüz yüze kalmaktadır.

Sorun sınıfsal olunca sömürünün dozuna göre de sömürge ve yarı sömürge ülkelerde, çocuk işçiliği,  pornografi, şiddet gibi olumsuz etkenlerin dahilinde çocuk hakları ihlalleri daha  da büyük boyutlarda olmaktadır.

Bu çerçevede ülkemizde ve dünyada genel olarak çocuk haklarının ne durumda olduğuna baktığımızda vahim bir tablo ile karşı karşıya kalmaktayız. Şöyle ki;

Çocuğun Eğitim Hakkı İhlal Ediliyor

En temel insan haklarından olan anadilinde eğitim konusunda gerek ülkemizde gerekse dünyanın farklı ülkelerinde sıkıntılar devam etmektedir. Dünyada anadili olarak konuşulan bazı diller yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır.

Özellikle Türkiye’de farklı inanca mensup çocuklar zorunlu din dersleri yetmiyormuş gibi bir de seçmeli dersler adı altında zorunlu din eğitimine tabi tutulmaktadır. Bu durum yukarıda bahsi geçen sözleşmeye aykırıdır. AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği çok sayıda karara rağmen zorunlu din dersi uygulaması devam ettirilmektedir. Bu da yetmiyor “Bin yılın Felaketi AKP’giller”’in Ortaçağcı gerici maarif sisteminde tüm ders programları Muaviye Yezid dininin dogmaları ile donatılmaktadır. Dolayısıyla çocuklarımızın beyinleri laik, bilimsel, demokratik eğitimin kırıntısının dahi kalmadığı eğitim programları ile tahrip edilmekte, CIA-Pentagon, Muaviye-Yezid diniyle afyonlanmaktadır.

Eğitim süreçleri tamamen sınav odaklı hale getirilmiş ve çocuklarımız bu sınav turnikelerinden dışarı çıkamamakta, yarış atları misali o sınavdan bu sınava koşturulmakta; çocukluklarını dahi yaşayamamaktadır. Kısacası sınav mezbahalarında çocuklarımızın çocuklukları kıtır kıtır doğranmaktadır.

Her ne kadar “herkes için eğitim hakkı”ndan bahsedilse de, kız öğrencilerin okullaşma oranında sıkıntılar devam etmektedir. Özellikle AKP’giller’in 4+4+4 “dindar ve kindar nesil” yetiştirmeyi hedefleyen gerici eğitim sistemiyle birlikte çocuk gelinler sayısında artış devam etmektedir.

Okullarımız güvenli ortamlar olmaktan çıkıp silahların konuştuğu, çetelerin kol gezdiği, kalem tutması gereken  ellerin canavarlaştığı yerler haline getirilmiştir.

Taşımalı Eğitimde sıkıntılar devam etmektedir.

Köy okulları bilerek kapatılmış, imkanı olan ilçedeki okula gitmiş, gidemeyen yoksul ailelerin çocukları ise Diyanet’in yatılı Kuran kurslarına, o da yetmemiş tarikatların, cemaatlerin eline teslim edilmiştir.

Engelli Çocuklar Yaşamın Her Alanında Dışlanıyor

Türkiye’de resmi verilere göre kayıtlı toplam engelli birey sayısı 4,7 milyon iken, uluslararası kuruluşların (örneğin UNICEF 2026 İnsani Eylem Çağrısı) verilerine göre ülkedeki engelli çocuk sayısı yaklaşık 9,1 milyon olarak tahmin edilmektedir. (https://www.unicefturk.org/yazi/unicef-2026-insani-eylem-cagrisi)

Toplumsal yaşamın sürdüğü alanlara, parklara, açık alanlara, ticari ve sosyal merkezlere, eğitim ve kamu kurumlarına engelli çocuklar çoğunlukla erişememektedir.

Özel Eğitim Alanında Sorunlar Katmerlenerek Devam Ediyor

“Türkiye’de yaklaşık 500 bin özel eğitim çağında çocuk bulunmasına rağmen okullaşma oranı oldukça düşüktür. Bu tablo, engelli çocukların eğitim hakkından fiilen mahrum bırakıldığını göstermektedir. Kaynaştırma eğitimine yönlendirilen öğrenciler ise büyük ölçüde destekten yoksun bırakılmaktadır. Sınıf mevcutlarının kalabalıklığı, gerekli materyal ve donanımın eksikliği, özel eğitimde görev alacak öğretmen ve yardımcı personelin yetersizliği kaynaştırma sürecini işlevsiz hale getirmektedir.

(https://www.egitimis.org.tr/assets/files/basin-yayin/6a3e54fba88d2178246988353.pdf)

Görüldüğü üzere özel eğitim neredeyse ülkenin her yerinde devlet şemsiyesinden çıkarılmış, AKP’giller iktidarı, bilinçli şekilde bu alanı da kapitalist sömürünün azgın kanunlarına terk etmiştir.

Özel eğitim ve rehabilitasyon adı altında birçok özel kuruma kamu olanakları aktarılmaktadır. Ama gerçek şudur:

Bu özel kurumların gerekli tüm şartları ne kadar taşıdığı ve özellikle de nasıl denetlendiği de tartışmalıdır.

Herkes aynı eğitim olanaklarından yararlanamamaktadır.

Parası olan eğitim hakkını en iyi şekilde kullanırken, başta İşçi Sınıfımız olmak üzere çalışan, üreten geniş halk yığınlarının çocukları iyi okullarda, iyi eğitim görememektedir.

Bunun en somut kanıtı sabahın çok erken saatlerinde başlayan ve akşamın ilerleyen saatlerine kadar süren ikili eğitim uygulamasıdır. Özellikle depreme dayanıklı değil denilerek yıkılan okul binalarının yapımı uzun sürmekte ve bir okulda iki ya da zorunlu halde üç okul eğitim görmek zorunda bırakılmaktadır.  Böylesi bir uygulama da öğrencilerin dinlenme, dersi takip edebilme, sosyalleşme ve sağlıklı gelişim hakkını olumsuz etkilemektedir. Bazı durumlarda ise öğrenci güvenliğini dahi tehdit etmektedir. Evine yakın okula gidebilecekken uzak yere gitmek zorunda kalır. Bunun da veliye ek maddi bir yük getirdiğini unutmayalım.

Kamu kaynaklarından özel okullara para, arsa vb. teşvikler yapılırken; devlet kendi okullarını ya kendi kaderine terk etmekte ya da masrafların yükünü velinin sırtına bindirmektedir. Hatırlanacağı üzere HKP olarak her yıl okulların açıldığı dönemde “Ders Zili Değil, Dert Zili Çalıyor.” “Eğitim Asgari Ücrete Sığmıyor” diyerek ülkemizin farklı şehirlerinde eylem ve etkinlikler yapıyoruz.

AKP’giller’in 4+4+4 “dindar ve kindar” eğitim sistemiyle birlikte okullarımızın Peşaver Medreselerine dönüşüm süreci büyük bir hız kazanmış, “Değerler Eğitimi” adı altında okullarımız gerici Ortaçağcı dernek, vakıf ve kurumların istilasına uğramıştır.

Türkiye’de şu anda ne kadar mülteci çocuğun olduğunu bizler tam olarak bilmiyoruz. Bu mülteci çocukların ne kadarı vatandaşlığa geçmiş, ne kadarı okula kayıtlı durumdadır bizlerce tam bilinmemektedir.

Saraylarda Şatafat, Ejder Meyvesi, Medine Hurması; Çocuklarımıza Düşen İse Açlık- Yoksulluk

Çocuğa oyun, şeker, kahkaha, mutluluk ve yaşam ne de güzel yakışıyor değil mi?

Ama ya açlık?

İşte Bin Yılın Felaketi AKP’giller döneminde buna da şahit olduk.  Hatırlar mısınız 2011 yılında Samsun’un Tekkeköy İlçesi’nde evine ekmek götüremeyen işsiz babanın ve düzenli beslenemeyen annenin 5 aylıkken açlıktan ölen Kübra Bebeğini ve acılı bir annenin Necla Bakırcı’nın, “Sütüm yok. Çayla insanın sütü olur mu? İki günden beri tenceremde yemek yok. Komşularım bir tabak yemek getirecek de çocuklarım yiyecek.” sözlerini?

Sözü yine rakamlara bırakalım:

Geçtiğimiz yılın sonlarında UNICEF, “Dünyanın Çocuklarının Durumu 2025 /Çocuk Yoksulluğunu Sonlandırmak: Ortak Sorumluluğumuz” raporunu yayımladı. Rapor, “yoksulluk çocukluğu zehirler” ve “yoksulluk toplumları da zehirler” cümleleriyle başlıyor. Bu ifadeler bugün milyonlarca çocuğun yaşadığı gerçekliği yansıtıyor.

Rapora göre bugün dünyada 412 milyon çocuk aşırı yoksulluk içinde yaşıyor; 417 milyon çocuk ise eğitim, sağlık, barınma, beslenme, sanitasyon ve temiz su gibi temel alanların en az ikisinde ciddi yoksunluk yaşıyor. Raporda, özellikle üç akut krizin (çatışmaların yayılması, iklim değişikliğinin etkilerinin artması, kalkınma fonlarının aniden kesilmesi) birbirini de etkilemesiyle, uzun süredir çözülmeye çalışılan çocuk yoksulluğu sorununun artık görmezden gelindiği belirtiliyor.

Bir de ülkemize bakalım:

Çocuklarımız Açlık ve Susuzluk Kıskacında: OECD verilerine göre Türkiye’de çocuk yoksulluğu %22,4 seviyesindedir; her beş çocuktan biri yeterli beslenememekte ve her dört çocuktan biri okula aç gitmektedir. PISA raporları, ülkemizde ekonomik yetersizlik nedeniyle öğrencilerin aç kalma oranını %19,2 olarak tespit etmiştir.

Yine UNICEF’in ilgili raporuna göre;

“En yüksek yoksulluk oranları en küçük çocuklar arasında görülüyor. 2024 yılı verilerine göre, aşırı maddi yoksulluk yaşayan beş yaş altı çocukların oranı yüzde 22,3 iken bu oran 15-17 yaş grubunda yüzde 14,9’a geriliyor. Yani en yüksek yoksulluk riski, gelişimin en kritik olduğu dönemde görülüyor. Araştırmaların ortaya koyduğu üzere, beyin gelişiminin büyük bölümü ilk beş yılda tamamlanıyor; bu dönemde yaşanan yoksulluğun bilişsel gelişim, dil becerisi ve duygusal düzenleme üzerindeki etkileri kalıcı olabiliyor. Erken çocukluk döneminde yetersiz beslenen, sağlık hizmetlerine erişemeyen ya da güvenli bir ortamda büyümeyen bir çocuğun okula başladığında yaşıtlarıyla arasındaki uçurumu kapatması giderek zorlaşıyor. Üstelik erken çocukluk eğitimine katılımın düşük olduğu ülkelerde çocuk yoksulluk oranlarının daha yüksek olduğu görülüyor. Bu dönemdeki eğitime erişim, yoksulluğun kuşaklar boyu aktarılmasını kıran en kritik müdahale noktalarından biri. Eşitsizlik okul öncesinde filizleniyor, okulla birlikte kapanması gerekirken aksine derinleşiyor. Erken çocukluk dönemine yapılan yatırımın geri dönüşü hem bireysel hem toplumsal açıdan en yüksek olan yatırımlar arasında olmasına karşın bu dönem, politika gündemlerinde hak ettiği yeri çoğunlukla bulamıyor. Bu alandaki kazanımlar da krizler döneminde ilk vazgeçilenler arasında yer alıyor.

(https://egitimreformugirisimi.org/yoksulluk-cocuklari-ve-toplumlari-zehirliyor/)

Tam da dünyadaki olayı anlatan bu sözler AKP’giller’in yarattığı hayat pahalılığının bedelini çocuklara ödettirdikleri ülkemizde de yaşanmaktadır.

Çocuklarımız aç ve susuz şekilde derslere girmeye mahkûm ediliyor, okullarda çocuklarımız açlıktan bayılıyor, karnı aç olduğu için öğretmeninden harçlık istemek zorunda kalıyor ve temiz su dahi alamadıkları için sağlıksız koşullarda tuvaletten su içmek zorunda kalıyorlar. Aileler, çocuklarına beslenme hazırlayamıyor, harçlık dahi veremiyor.

Et ve et ürünlerini, süt ve süt ürünlerini tüketemeyen çocuklarımızda başta B12 vitamini eksikliği olmak üzere temel vitaminlerde eksiklik görülüyor. Çocuklarımızda özellikle yorgunluk, dikkat dağınıklığı, algılamada zorluk, hafızada yetersizlikle kendisini belli eden bu yetersiz beslenme çocuklarımızın sadece mental sağlığını etkilemiyor, fiziksel olarak da gelişmelerini engelliyor. Türkiye’de 5 yaş altı çocuklarda bodurluk oranının artışı ve bedensel gelişimlerinin tamamlanamaması bunun kanıtıdır.

Sevgi ve Saygıdeğer Halkımız, Sevgili Çocuklar,

Yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenme hakkı, temel bir insan hakkıdır, çocuk hakkıdır. Yine ülkemizin de taraf olduğu BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 24’üncü madde, c bendi, taraf devletler temel sağlık hizmetleri çerçevesinde ve başka olanakların yanı sıra, kolayca bulunabilen tekniklerin kullanılması ve besleyici yiyecekler ve temiz içme suyu sağlanması yoluyla ve çevre kirlenmesinin tehlike ve zararlarını göz önüne alarak, hastalık ve yetersiz beslenmeye karşı mücadele edilmesi amaçlarıyla uygun önlemleri alırlar, diyerek çocukların besleyici gıdalara ve temiz içme suyuna erişiminin sorumluluğunu devletlere yükler ve sözleşmeye imza atan her taraf devlet bunlara erişemeyen çocuklar için gerekli tedbirleri almayı kabul etmiş olur.

Sözleşmenin 27’nci maddesine göre, “taraf devletler her çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlâksal ve toplumsal gelişmesini sağlayacak yeterli bir hayat seviyesine hakkı olduğunu kabul ederler” ve taraf devletler, “ulusal durumlarına göre ve olanakları ölçüsünde, ana-babaya ve çocuğun bakımını üstlenen diğer kişilere, çocuğun bu hakkının uygulanmasında yardımcı olmak amacıyla gerekli önlemleri alır ve gereksinim olduğu takdirde özellikle beslenme, giyim ve barınma konularında maddi yardım ve destek programları uygularlar”.

Gördüğümüz gibi, uluslararası sözleşmelerle çocukların bedensel, zihinsel ve ruhsal gelişmelerini etkileyen beslenme hakkı koruma altına alınmıştır. Hükümetlere, çocuklara bakmakla yükümlü ailelere bu hakkın sağlanmasında yardımcı olmaları, gerekli önlemleri almaları konusunda sorumluluk-görev verilmiştir.

Bu kapsamda HKP olarak diyoruz ki,

Anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde, yani tüm devlet okullarında tüm çocuklarımıza ücretsiz sabah kahvaltısı ve öğlen yemeği verilmelidir. Bu öğünler çocuklarımızın gelişme ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde sağlıklı ve besleyici olmalıdır. Ayrıca çocuklarımıza bu okullarda temiz içme suyu ücretsiz olarak sağlanmalıdır. Aksi takdirde yarının yetişkinleri olacak bugünün çocukları fiziksel, zihinsel ve ruhsal olarak gelişimini tamamlayamayacak, gelecek nesillerde de etkisini gösterecek rahatsızlıklar ortaya çıkabilecektir.

Sevgi ve Saygıdeğer Halkımız, Sevgili Çocuklar.

Okullarda bir öğün ücretsiz yemek verilmesi için verilen teklife, AKP’giller ile birlikte onların arkadan bahçelisi MHP hayır oyu vererek çocuklarımızı açlığa mahkûm etmiş ve halk düşmanlıklarını göstermişlerdir.

Dolayısıyla bu halk düşmanları uluslararası sözleşmenin kendilerine yüklediği görevi yerine getirmeyerek suç işlemişlerdir. Bunları sakın unutma!

Bu devran böyle sürmez.

Çocuk İşçiliği Devam Ediyor

MEB’in resmi verilerine göre ilkokulda net okullaşma oranı %95,03, ortaokulda %91,45, lisede (ortaöğretim) ise %87,97 olarak gerçekleşmiştir.

Bu oranlar, ilkokul çağındaki her 100 çocuktan 5’inin, ortaokulda 9’unun, lisede ise 12’sinin eğitim hakkının kurumsal olarak gasp edildiğini ve okul kapılarının yüzlerine kapatıldığını göstermektedir.  Eğitim İş’in ilgili raporuna göre bu da 1,5 milyona yakın çocuğun örgün eğitim dışına itilmesi demektir.  Bu da karşımıza çocuk işçiliği ve MESEM’ler olarak çıkmaktadır.

Türkiye’de halen yasalara göre, çalışması yasak olan çocuklar, tarım işçisi çocuklar ve stajyer-çırakların da eklenmesiyle 2 milyondan fazla çocuk işçi bulunmaktadır.

Özellikle yoksulluk ve Ortaçağcı gerici AKP’giller’in 4+4+4 gerici eğitim sistemiyle birlikte MESEM’lere yönlendirilen çocuk işçiliğinde artış gözlenmiştir.

Yaşamlarından Koparılan Çocuklarımızın Sayısı Artmaktadır

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) tarafından yayımlanan rapora göre, sadece MESEM değil kayıt dışı sektörler de dahil edildiğinde 2025-2026 eğitim öğretim yılında Türkiye genelinde çalışırken hayatını kaybeden çocuk işçi sayısı en az 95 olarak kaydedilmiştir.

Çocuklarla ilgili adli vakalarda büyük artış gözlenmektedir

Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün Kasım 2026 tarihli verilerine göre Türkiye’deki cezaevlerinde toplam 5.121 çocuk tutulmaktadır. Mart 2026’da 4.505 olan bu sayı, sekiz aylık süreçte 616 kişi artarak yaklaşık %13,7 oranında yükseliş göstermiştir. (https://www.dayanisma-datca.org/turkiye-de-5-bin-121-cocuk-demir-parmakliklar-ardinda/)

Çocuklara Yönelik Cinsel Suç Oranları artarak devam ediyor

Çocuk İstismarı ve Erken Yaşta Evlilikler ülkemizin kanayan yaralarından biri olmuştur. Başta yoksulluk nedeniyle aileleri tarafından gerici dernek, vakıf ve yurtlara-evlere bırakılan geleceğimiz olan çocuklara bu yerlerde uygulanan istismar ve tecavüz vakaları devam etmektedir. Tefeci-Bezirgân Sermayenin siyasi temsilcisi AKP’giller’in gerici ideolojik söylemleriyle de bu durum toplumda olağan bir durummuş gibi algılanmakta ve var olan ilgili cezalar da yeterince uygulanmamaktadır.

Bilindiği gibi bir Amerikan projesi olan AKP’giller’in 24 yıllık iktidarında; cemaat ve tarikat yurtlarında, Kur’an Kurslarında, İmam Hatiplerde ve daha sürüyle yılan yuvasında küçücük çocuklarımıza yönelik taciz ve tecavüz olayları neredeyse vaka-i adiyeden sayılır hale gelmiştir.

İnsani değerlerle, hiçbir ahlâk öğretisiyle bağdaşmayan çocuk taciz ve tecavüzleri, çocuk yaşta ve zorla evlilikler artmaktadır.

Olay ne ise odur dedik ve sorunu uzunca ele aldık. Yukarıda birçok veri sunduk ve açıklamalarda bulunduk. Bunlar bize, başta ülkemiz olmak üzere dünyamızda çocukların ilgili sözleşmede bahsi geçen haklarının nerdeyse tümünün tehlike altında olduğunu gösterdi.

Ama bu sorun nasıl çözülecek?

Daha önce de belirttiğimiz üzere Çocuk Hakları Sorunu da İnsan Hakları Sorunu gibi sınıfsaldır. Toplumumuzda sınıflar savaşı, ezen ezilen olduğu sürece de çocuk haklarında ihlaller yoğun bir şekilde devam edecektir. Dolayısıyla da çocuk hakları ihlallerine son verecek, çocukların çocukluklarını yaşayabilecekleri biricik sistem de bu sınıflı toplumun ortadan kaldırılıp yerine sosyalist bir toplumun inşasından geçmektedir.

İşte o zaman bebeler açlıktan ölmeyecek ve mezar taşlarına açlıktan ölmüştür yazılmayacak.

İşte o zaman AB-D Emperyalistleri ve onların yerli işbirlikçileri eliyle ülkeler savaşa sürüklenip bölünemeyecek, halklar birbirine kırdırılamayacak ve Bebeler’in, Çocukların cansız minik bedenleri acımasız insanlığın kıyısına vurmayacak.

İşte o zaman milyonlarca çocuk emperyalist savaş ve çatışmalar sonucu evlerinden, yurtlarından göç etmek zorunda kalmayacak.

İşte o zaman kirli katiller çocukların masumiyetlerini kirletemeyecek.

İşte o zaman çocuk işçi ve çocuk gelinler olmayacak.

Ve işte o zaman Nazım’ın dediği gibi:

Çocuklar şeker de yiyebilecek ve;

Güzel günler göreceğiz çocuklar,

güneşli günler göreceğiz…

Motorları maviliklere süreceğiz çocuklar,

ışıklı maviliklere süreceğiz…

 20 Kasım 2026

HKP Kadın ve Çocuk Komitesi